De gelukkige ontdekkingen

"Sex sells, maar ik weet nu dat dit voor oude poep ook geldt", constateert archeoloog Roos van Oosten droog over alle media-aandacht voor haar proefschrift 'De stad, het vuil en de beerput'. Ze neemt ons mee naar twee archieven in beerputtenstad Haarlem.

“Dit is wel een van de mooiste exemplaren die ik ben tegengekomen”, vertelt Roos van Oosten. Ze bladert door de Ordonnantie van de secreet-reynigers en nachtwerkers binnen de stad Haarlem, die een medewerker van het Noord-Hollands Archief haar is komen brengen. Het is een klein, degelijk boekje van een bladzijde of tien en net wat breder dan A5. Het lichtbruine papier is drie eeuwen oud; het is in 1706 gedrukt.

“In deze boekjes kondigt het stadsbestuur zijn besluiten aan. Ze zijn volgens vast stramien opgebouwd. Eerst komt de beschrijving van het probleem, dan de oplossing”, legt Van Oosten uit. Dit exemplaar is geen uitzondering: in gotische letters legt het stadsbestuur van Haarlem uit dat de zuiverheid van het stadswater te wensen over laat. Bovendien zijn er ongerechtigheden geconstateerd bij de werkzaamheden van de secreetreinigers. Dat zijn de mannen die in het holst van de nacht de beerputten van de stad leegden; een stinkend werkje, dat echter goed werd betaald. Het stadsbestuur wilde paal en perk stellen aan woekerprijzen en illegale lozingen op het grachtenwater. Daarom legde het de tarieven vast voor het legen van een beerput. Zo betaalde een huiseigenaar twee stuivers voor de commissaris, die het werk coördineerde. Ook de opsiender van ’t Rack kreeg één stuiver.(...)


Een pdf van het volledige artikel is te vinden op de website van NWO. Hypothese is het huisblad van NWO. Dit artikel verscheen in het eerste nummer van 2014.